Xin chào toàn thể anh em,

Chắc toàn thể anh em cũng không lạ gì với Mr John Bollinger. Dải Bollinger mà ông phát minh ra là một chỉ báo được xem như vỡ lòng đối với tất cả những anh em sử dụng phân tích kỹ thuật. Đây là một bài phỏng vấn ông được thực hiện bởi tạp chí Stocks & Commodities, mình xin phép được lược dịch lại để anh em cùng tham khảo xem có tìm hiểu được thêm một số điều mới không nhé!

---------​

Cũng đã một thời gian dài chúng ta mới lại có cơ hội để trò chuyện. Chắc ông cũng đã có một vài phát hiện mới trong những năm qua?

Vâng, trong vài năm qua tôi vẫn tập trung vào việc nghiên cứu biến động. Tôi nghĩ mặc dù mức độ biến động trên thị trường đã được nghiên cứu bởi rất nhiều các học giả, nhưng chung quy lại nó vẫn chưa được hiểu rõ. Lấy ví dụ với sự kiện xảy ra vào tháng 12 năm 2018, tôi đã đọc lại các bài báo trên báo chí tài chính viết về nó. Để rồi nhận ra rằng, mặc dù chúng ta đã đi một chặng đường dài trong việc nghiên cứu về mức độ biến động, nhưng chúng ta - hay nói cách khác là những người dành cả đời để nghiên cứu sự biến động - vẫn không thực sự hiểu về nó.


Dải băng Bollinger được điều khiển bởi sự biến động và có rất nhiều công cụ khác trong hộp công cụ phân tích kỹ thuật cũng dựa trên biến động. Vì vậy, tôi đã dành rất nhiều thời gian để suy nghĩ cũng như làm việc với những loại công cụ đó.

Vâng! Vậy ông có thể nói qua một chút về những vấn đề mà ông đã phát hiện hoặc nghiên cứu ra là gì?

Tôi nghĩ rằng quan niệm phổ biến hiện nay về mức độ biến động cũng như cách mà chúng ta - những nhà giao dịch và nhà quản lý danh mục đầu tư - hành xử dựa trên mức độ biến động là không chính xác. Mọi người đều tin rằng Mức độ biến động là vô nghĩa. Để thấy được quan niệm trên là một quan niệm sai lầm thì chúng ta hãy nhìn vào một chỉ số như Chỉ số biến động CBOE Volatilitiy Index (VIX), đây là biểu đồ về mức độ biến động dự kiến của rổ dữ liệu quyền chọn từ 500 mã cổ phiếu thuộc S&P 500. Chúng ta luôn đưa ra giả định mức độ biến động mang ý nghĩa hoàn nguyên, chúng ta áp cho nó một giá trị trung bình để rồi sau khi giá đạt được một mức biến động cao, chúng ta nói rằng nó quay trở lại mức trung bình đó. Hoặc, nếu giá đang nằm ở một vùng biến động thấp, nó sẽ tăng lên lại mức trung bình đó. Nhưng sự thực không phải là như thế!

Mức độ biến động có thể được gọi với một cái tên khá ngầu là "Kẻ săn lùng vùng quá độ". Trong thực tế, mức biến động không hoàn nguyên. Một mức độ biến động thấp không dự báo một mức biến động trung bình sắp sửa xảy ra. Nó dự báo một mức biến động cao sắp sửa xảy ra. Và mức độ biến động rất cao không dự báo một mức biến động trung bình. Nó dự báo cho một mức biến động thấp sắp sửa xảy ra. Và đây cũng là sai lầm cố hữu của phần lớn các nhà quản lý danh mục đầu tư ngày nay.

Ví dụ, có một thuật toán phổ biến có tên là VaR - Value a Risk xuất hiện trên thị trường trong giai đoạn gần đây. Có nhiều phiên bản của nó và nhiều cách triển khai khác nhau. Nhưng tất cả chúng đều hoạt động theo cùng một cơ chế. Về cơ bản, nó cho thấy rằng khi mức độ biến động thấp, bạn nên mở một vị thế với kích thước lớn. Và khi độ biến động cao, bạn nên mở vị thế với kích thước nhỏ hơn. Nhưng trên thực tế, bạn cần phải làm những điều ngược lại. Nếu độ biến động đang ở mức rất thấp, thì bạn phải thận trọng và mở những giao dịch với kích thước vị thế rất nhỏ. Trong khi đó với độ biến động rất cao, ở ngưỡng quá độ, bạn nên mở những vị thế với kích thước lớn.

Tôi đã chứng kiến điều này vào năm 2006 - 2007, khi các nhà quản lý danh mục đầu tư chuyên nghiệp vừa áp dụng VaR vào trong giao dịch của họ. Trước khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu diễn ra là một thời gian dài thị trường di chuyển với một mức độ biến động rất thấp. Và họ - những nhà quản lý danh mục - đã mở những vị thế lớn nhất mà họ có thể có trong thời kỳ đó. Vì vậy, khi thị trường bắt đầu sụp đổ, họ đã bị tổn thương một cách rất nặng nề.

Mức biến động luôn là một câu hỏi hóc búa được đặt ra và cần nghiên cứu kỹ lưỡng. Cách mà chúng ta hành xử với các chỉ báo động lượng hiện nay là không chính xác. Và những người đã nghiên cứu về sự biến động trong nhiều năm qua cần hiểu rằng cách tiếp cận đúng đắn nhất là làm ngược lại với những gì mà mô hình VaR ở trên kia khuyến nghị.

Đúng là vậy thưa ông, mức độ biến động thấp thường sẽ không dẫn đến nhiều điều. Vậy tại sao họ lại thường lại chấp nhận một rủi ro lớn như vậy?

Chính xác. Khi nào thì mức độ biến động sẽ tăng cao? Mức độ biến động thường đạt đỉnh ở đáy của thị trường, như chúng ta đã thấy vào cuối năm 2018, vào ngày 24 tháng 12. Nếu theo suy nghĩ truyền thống thì chúng ta hoặc không làm gì, hoặc mở những vị thế rất, rất nhỏ. Nhưng thực tế chúng ta lại thường làm ngược lại và mở các vị thế lớn.

Hãy lấy một ví dụ với Dải Bollinger. Giả sử thị trường đang chịu một sự sụt giảm lớn, đủ mạnh để đẩy giá xuống và vượt ra ngoài dải dưới, sau đó giá phục hồi trở lại phía trong các dải, chúng ta nói rằng động lượng đã chậm lại. Điều thường xảy ra là nó quay trở lại để test lại vùng đáy nó vừa tạo ra, giảm tiếp tục thêm một lần nữa đồng thời tạo ra một đáy mới nằm bên trong Dải Bollinger.

Lý do mà đáy tiếp theo nằm bên trong Dải Bollinger chính là do bước giảm mạnh đầu tiên đã khiến nó mở rộng đến mức dải dưới bị đẩy xuống thấp hơn đáng kể. Vì vậy, mặc dù giá có thể tạo ra đáy thấp hơn cả đáy trước đó, nhưng dải dưới đã nằm thấp hơn đáng kể so với chính nó tại đáy đầu tiên. Tôi có "danh pháp" cho hai đáy đó: Tôi gọi đáy đầu tiên là “Đáy động lượng” và đáy thứ hai “Đáy của giá”. hai đáy đó tạo thành một mô hình chữ W. Điều tôi muốn đề cập đến ở đây là đáy đầu tiên sẽ đi kèm với động lượng lớn nhất, trong khi đó, đáy thứ 2 chỉ là 1 đáy thấp hơn của hành động giá mà không có sự gia tăng động lượng trong đó.



Vì vậy, mức độ biến động sẽ hữu ích khi chúng ta sử dụng chúng để xác định mức độ “tương đối cao” và mức độ “tương đối thấp” trong khung phân tích đó. Chúng ta cũng có thể sử dụng nó để xác định các mô hình giá. Bằng cách làm như vậy, chúng ta có thể thực hiện một số điều. Đầu tiên, chúng ta có thể loại bỏ cảm xúc trong quá trình giao dịch vì chúng tôi có một bộ quy tắc để xác định đáy W thay vì cố gắng đoán nó. Thứ hai, chúng ta có thể tìm một vị trí để vào lệnh trong đó số tiền rủi ro sẽ ít hơn nhiều so với số lợi nhuận tiềm năng thu được.

Thực sự chỉ có hai cách để cải thiện hiệu suất giao dịch của bạn: Bạn có thể cải thiện số lượng lệnh thắng so với số lượng lệnh thua hoặc bạn có thể cải thiện kích thước lệnh thắng so với kích thước lệnh thua. Tất nhiên, có một cách khác liên quan tới tỷ lệ drawdown, nhưng tôi sẽ đề cập đến nó sau.

Hôm nay mình xin phép chỉ dịch đến đây nhé, phần tiếp sẽ sớm đến với anh em. Nói chung ý của ông Bollinger là các mức biến động thấp thường dự báo cho một mức độ biến động cao sắp sửa xảy ra, chính vì thế chúng ta cần cẩn trọng hơn trong giai đoạn này. Bên cạnh đó, đáy đầu tiên khi giá vượt ra ngoài dải Bollinger thường sẽ chứa động lượng lớn, chúng ta nên chờ đáy đầu tiên hình thành trước khi cân nhắc tham gia bất cứ giao dịch nào!

Chúc anh em nghiên cứu tốt,
Mạc An

Nguồn Stock & Commodities